Ga naar boven

Geulmanagement

Het onderzoek geulmanagement

Rijkswaterstaat en Waterschap Noorderzijlvest hebben samengewerkt aan de Verkenning Geulmanagement Waddenzee. Een project om de mogelijkheden te onderzoeken om Waddenzeegeulen te verleggen die de dijk dreigen te ondermijnen.Verleggen kan bijvoorbeeld door morfologisch baggeren en/of zandsuppleties, die de betreffende geul op grotere afstand kan houden van de kust. Er is onderzocht hoe dergelijke methoden zich verhouden tot de ingrepen met ‘harde’ maatregelen tot nu toe.

Samen komen tot oplossingen

Het doel van de verkenning was om met partijen in en rond het Waddengebied en kennisinstellingen oplossingen te laten verkennen waarmee het waterschap en Rijkswaterstaat in de toekomst sneller kunnen anticiperen op de morfologische ontwikkeling in de Waddenzee en de impact hiervan op de dijkstabiliteit.

Geulen op afstand houden van de dijk

Met geulmanagement wordt sneller geanticipeerd op de morfologische ontwikkeling van de Waddenzee. Het uitgangspunt was dat met ‘zachte’ maatregelen, zoals morfologisch baggeren en/of zandsuppleties, de betreffende geul op grotere afstand wordt gehouden van de kust. De morfologie van de Waddenzeebodem is voortdurend in ontwikkeling onder invloed van het getij en het menselijk handelen. Getijdegeulen verplaatsen zich op een aantal locaties richting het land. Als hier niets aan wordt gedaan wordt, kunnen de aangrenzende dijken ondermijnd worden. In de huidige situatie wordt dit voorkomen door het onderwatertalud te versterken met ‘hard’ materiaal (meestal staalslakken of stortsteen) . In het onderzoek geulmanagement is bekeken of dit niet beter met zachte maatregelen is op te lossen.

De geulen van Rijkswaterstaat, de dijk van het waterschap

Daarnaast speelde een beheersvraagstuk. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de geulen in de Waddenzee (zie scope). De waterschappen zijn verantwoordelijk voor het beheer van de dijk. Geulmanagement heeft betrekking op beide. In de huidige situatie wordt pas ingegrepen als er een veiligheidsrisico is. Als een geul te dicht bij de dijk is, treedt een noodprocedure in werking.

Het was wenselijk om beheerafspraken (wie bepaalt en wie betaalt?) te maken indien met geulmanagement geanticipeerd wordt op het ontstaan van een veiligheidsrisico. In het recente verleden heeft zich een aantal noodsituaties voorgedaan waarbij moest worden ingegrepen om schade aan de primaire kering te voorkomen (Amelandergat, Afsluitdijk, Den Helder). Actueel langs dijkring 6 is de problematiek bij Vierhuizengat waar zich een zeer diepe geul gevormd heeft die richting de kust beweegt.

Een pilot in Vierhuizergat

Er is overwogen om een pilot uit te voeren bij Vierhuizergat, waar een geul vlak langs de Lauwersmeerdijk loopt. In 2012 is hiervoor een spoedingreep aan het voorland van de dijk en de geul gepleegd met ‘harde’ maatregelen: het storten van steen en staalslakken in de geul en voor de dijk. De verkenning binnen het onderzoek heeft echter geleid tot het besluit deze pilot niet uit te voeren. De situatie is nu stabiel en een zachte maatregel leidt niet tot het gewenste positieve effect.

Planning

In 2016 en 2017 hebben we verkennend onderzoek gedaan om te kijken wat er mogelijk is om de geul bij Vierhuizergat te verleggen. Dit hebben we gedaan met experts, natuurorganisaties en het bevoegd gezag uit het gebied. We hebben meerdere varianten onderzocht met onderzoeksbureau Arcadis. In 2018 heeft onderzoeksbureau HKV een model gemaakt van de geul en bekeken hoe lang vier verschillende ingrepen in stand blijven en wanneer een volgende ingreep nodig zou zijn. Ook zijn de effecten op de omgeving bepaald. Dit is besproken met verschillende experts en de stakeholders uit het gebied. Hier is een voorkeursvariant uit gekomen: de maatregel ‘geulwandversterking met zand’.

De stuurgroep van de POV Waddenzeedijken heeft in oktober 2018 besloten om deze pilot met de maatregel ‘geulwandversterking met zand’ niet uit te voeren. Hiervoor zijn meerdere redenen. De maatregel heeft waarschijnlijk een korte levensduur en brengt daardoor relatief hoge onderhoudskosten met zich mee. Dit herhaaldelijk ingrijpen kan de ecologische situatie zelfs verslechteren, wat ervoor zorgt dat er in de omgeving geen draagvlak is voor de maatregel. De zandige oplossing is slecht voorspelbaar en daardoor risicovoller voor de waterveiligheid. Tot slot is de meerwaarde op het gebied van kennisontwikkeling te beperkt. In het voorjaar van 2019 is het onderzoek afgerond.. In het najaar van 2019 hebben we nog een workshop op de kennis 2 daagse van de POV-W georganiseerd om onze opgedane kennis en werkwijze te delen. Waterschap Noorderzijlvest en Rijkswaterstaat Noord Nederland zijn ondertussen begonnen met het maken van beheerafspraken over hoe om te gaan met geulen bij dijken.

 

Wat houdt ‘geulmanagement’ in? Bovenstaand filmpje laat het zien!

 Resultaten

© 2020 POV Waddenzeedijken - Project Overstijgende Verkenning HWBP | Copyright | Ontwerp & Ontwikkeling Custard.nl